'Ðể khách quan, tôi trích mọi nguồn tài liệu'
Ðinh Quang Anh Thái/Người Việt
Nhà xuất bản Tự Lực tại quận Cam vừa phát hành cuốn “Từ Ðiển Chiến Tranh Việt Nam” của tác giả Nguyễn Kỳ Phong. Tác giả hiện sống tại Virginia, làm công chức cho chính phủ liên bang và bỏ nhiều thì giờ nghiên cứu về chiến tranh Việt Nam. Ông là tác giả của nhiều cuốn sách nói về cuộc chiến Việt Nam, trong đó có cuốn “Vũng Lầy Của Bạch Ốc - Người Mỹ và Chiến Tranh Việt Nam.”
Nhân cuốn “Từ Ðiển Chiến Tranh Việt Nam” được phát hành, Nguyễn Kỳ Phong dành cho phóng viên Ðinh Quang Anh Thái của Người Việt cuộc phỏng vấn sau đây. (Ðộc giả có thể đọc thêm chi tiết về tác phẩm này, do chính tác giả giới thiệu, đăng trên trang Diễn Ðàn của Báo Người Việt).
***
-ÐQAThái: Thông thường, khi viết từ điển thì người ta viết từ điển về văn học, ngôn ngữ, khoa học v.v... Ðây là lần đầu tiên chúng tôi cầm trên tay cuốn từ điển về chiến tranh, xin nghe ông nói về cuốn từ điển này.
-Nguyễn Kỳ Phong: Bất cứ ngành học nào cũng có từ điển. Từ điển là tài liệu căn bản trong ngành. Lấy thí dụ, ngành phạm tội học (criminology) cũng có từ điển, ngay trong ngôn ngữ Việt Nam, chúng ta có cuốn từ điển Truyện Kiều của cụ Ðào Duy Anh. Chúng ta cũng biết, 30% chữ chúng ta sử dụng hằng ngày đến từ Truyện Kiều. Thành ra cụ Ðào Duy Anh làm từ điển truyện Kiều để chúng ta dễ tra cứu. Chẳng hạn, Truyện Kiều có những câu rất hay, như câu tả cảnh Kim Trọng và Kiều chia tay: “người lên ngựa kẻ chia bào / rừng phong thu nhuộm một màu quan san.” Trong hai câu đó, chúng ta phải tìm nghĩa “chia bào,” trong câu thứ nhì chúng ta cần biết “màu quan san...” Muốn tìm hiểu điều đó, chúng ta phải lật cuốn từ điển truyện Kiều của cụ Ðào Duy Anh ra mà tra cứu.
Cuốn sách của tôi là từ điển chiến tranh Việt Nam từ năm 1954 đến năm 1975. Bây giờ lấy ví dụ thế nào là từ điển chiến tranh Việt Nam. Vì cuộc chiến dài nên có nhiều sự kiện, mình có thể nghe nói Tết Mậu Thân. Nếu mình là một người viết sách, mình muốn viết về tết Mậu Thân, muốn biết trận Tết Mậu Thân bắt đầu từ giờ nào, ở tỉnh nào, tỉnh nào đánh trước và tỉnh nào đánh sau, đánh bao nhiêu tỉnh, số người chết là bao nhiêu và có bao nhiêu tỉnh bị tấn công, giờ nào.
Hoặc chúng ta nghe nói trận Ba Gia, trận Bình Giả, chúng ta hẳn cũng muốn biết các trận này xảy ra tháng nào, năm nào, quân đội bên kia bao nhiêu, bên này bao nhiêu...
Ðó là khái niệm của một quyển từ điển.

ông?
-Nguyễn Kỳ Phong: Thật tình mà nói, trước khi viết cuốn từ điển này, năm 1996, ở Hà Nội, Bộ Quốc Phòng của Cộng Sản Việt Nam có xuất bản một cuốn sách tên là “Từ Ðiển Bách Khoa Quân Sự Việt Nam.” Vì là “bách khoa” nên có nhiều chuyện mình không cần biết, chẳng hạn nói về chuyện Hungary, Bungary rồi Cộng hòa Liên Bang Xô Viết... Ở bên Mỹ thì họ có khoảng chừng 10 cuốn từ điển về chiến tranh Việt Nam, trong đó cuốn phổ quát nhất bây giờ là “Dictionary of the Vietnam War” do Wester in; cuốn lớn hơn là “Encyclopedia of the Vietnam War.” Ðây là bộ bách khoa từ điển về chiến tranh Việt Nam, trong đó chúng ta có thể tìm bất cứ sự kiện gì mà chúng ta muốn biết về chiến tranh Việt Nam. Lấy một thí dụ, bạn nghe nói máy bay B52 nhưng mà bạn muốn biết chiếc máy bay B52 ra sao, bay được bao nhiêu ngàn cây số, chở bao nhiêu xăng... thì bạn phải tìm cuốn từ điển đó.
-ÐQAThái: Như vậy, liệu người đọc cuốn “Từ Ðiển Chiến Tranh Việt Nam” do ông biên soạn, người ta có thể hiểu là ông đã dựa trên những tư liệu có trước kia của phía Việt Nam và của phía Hoa Kỳ để tổng hợp lại; và riêng tài liệu của Mỹ thì ông dịch lại?
-Nguyễn Kỳ Phong: Ðây không phải là dịch mà là tóm lược lại tất cả các nghiên cứu tôi đã đọc. Nếu độc giả có cuốn từ điển trước mặt, có thể giở ra dưới mỗi đề mục.
Lấy ví dụ trận Ấp Bắc, khi giở vần A ra, khi tôi viết trận Ấp Bắc xảy ra như thế nào, ở bên phía Việt Cộng có đơn vị nào, còn bên phía mình có đơn vị nào, thiệt hại đơn vị đôi bên như thế nào, rồi tôi dẫn chứng tài liệu, và dĩ nhiên tôi phải tham khảo tài liệu trước khi tôi viết.
Nếu mà nói dịch lại thì không đúng, vì tất cả những cuốn từ điển của người Mỹ viết ra, họ viết nghiên về người Mỹ, có những cái mình không cần biết, trong khi tôi viết nghiêng về phía Việt Nam Cộng Hòa.
Ví dụ, người Mỹ không cần biết chữ “Hội Ðồng Quân Nhân Cách Mạng” khác “Hội Ðồng Quân Lực Cách Mạng” và khác “Hội Ðồng Quân Ðội Cách Mạng” như thế nào, nhưng trong cuốn từ điển của tôi, tôi sẽ ghi rõ ra nó khác nhau chỗ nào.
-ÐQAThái: Ông nói cuốn từ điển này đối tượng dành cho phía Việt Nam Cộng Hòa, như vậy, nếu những xuất phát từ miền Bắc trong cuộc chiến tranh vừa qua, người ta tra cứu, họ có thể nghĩ rằng cuốn sách không khách quan?
-Nguyễn Kỳ Phong: Vẫn khách quan. Trong tác phẩm của tôi, tôi cũng dùng tài liệu của những người Cộng Sản Việt Nam viết.
Ví dụ, người phía miền Bắc trong cuộc chiến tranh, họ dùng danh từ “đi B,” nghĩa là họ xâm nhập vào Nam, vậy thì B1 là gì, B2 là gì, B2, B3, B4, B5 là gì, đó là những đơn vị hành chánh quân sự của họ, thì khi mình viết về B, tôi phải trích sách của Hoàng Minh Thảo là tư lệnh B3, phải trích sách của Trần Văn Trà, tư lệnh B2, phải trích sách của Võ Chí Công là tư lệnh B5.
Hoặc khi viết về “Ðường Mòn Hồ Chí Minh” thì mình phải trích sách của những tay Cộng Sản như Ngô Huy Thiện, Nguyễn Viết Phương hoặc Trung Tướng Ðồng Sĩ Nguyên, hoặc là Võ Bảnh.
Thành ra, chẳng những tôi trích của những người Việt Nam Cộng Hòa chúng ta, hay là tôi trích của Mỹ, tôi trích cả của những tay cộng sản nữa. Vì nếu mình nói về đường mòn Hồ Chí Minh mà mình không trích tài liệu của Mỹ thì mình thiếu hoàn toàn.

Một ví dụ nữa, nói về trận Lam Sơn 719 mình đánh qua Hạ Lào năm 1971, mình phải trích sách Cộng Sản, phải trích sách của bộ Tổng Tham Mưu Việt Nam Cộng Hòa. Nghĩa là, nếu tôi tìm thấy một tài liệu nào nó hữu ích cho đề mục thì tôi sẽ trích, không cần biết tài liệu đó từ đâu.
-ÐQAThái: Có câu hỏi nào quan trọng đáng nhẽ ra tôi phải hỏi ông liên quan đến cuốn “Từ Ðiển Chiến Tranh Việt Nam” không?
-Nguyễn Kỳ Phong: Câu hỏi quan trọng là ai sẽ dùng cuốn sách này. Cuốn sách này cần cho những người làm báo. Ví dụ anh có một phỏng vấn nào đó với một người nào đó liên quan tới một nhân vật Việt Nam Cộng Hòa hay là Mỹ, bây giờ anh tình cờ muốn biết ông Nixon sinh năm mấy, ông làm phó tổng thống năm nào, ông làm tổng thống năm nào, ông đến Việt Nam năm nào thì anh giở vần Nixon. Trong đó có tất cả.
Hoặc khi một phóng viên viết về trận “Mùa Hè Ðỏ Lửa” thì tên “mùa hè đỏ lửa” đến từ cuốn sách của anh Phan Nhật Nam, nhưng mà kế hoạch đánh như thế nào, đánh bao nhiêu sư đoàn, Việt Cộng đánh vô ba mặt, chiến dịch Nguyễn Huệ là chiến dịch gì, nó đánh vô An Lộc thế nào, nó đánh vô Bắc Tây Nguyên như thế nào, đánh vô miền Nam thế nào, thì anh phải cần cuốn từ điển đó.
Ðó là những điều mà cuốn sách này sẽ cung cấp.